تابآوری یا انعطافپذیری به این اشاره دارد که چگونه میتوانید با مشکلات زندگی کنار بیایید و از پس آن برآیید. میتواند به معنای تفاوت بین تحمل فشار و از دست دادن خونسردی شما باشد. افراد تاب آور تمایل دارند دیدگاه مثبت تری داشته باشند و به طور موثرتری با استرس کنار بیایند.
تاب آوردن (resiliency) در شرایط بحران نوعی مهارت است. افراد تاب آور بدلیل خصوصیات ویژه ای که دارند در شرایط سخت میتوان آنها را بهتر شناخت. آنها دارای تحمل بسیار بالا هستند و با همه جور موقعیتی خود را وفق داده و از سازگاری بالایی برخوردار هستند. در روان شناسي مثبت گرا به جاي پرداختن به مشکلات و اختلال ها، بر توجه بيشتر به توانمندي ها و استعدادهاي انسان تاکيد دارد. اين رويکرد مثبت گرا هدف نهايي خود را شناسايي سبکهایی براي حل مشکلات مي داند که سبب شادکامي انسان شده و بهزیستی روانی را بالا میبرد.
تاب آوری به معنای توانایی مقابله کردن با مشکلات و شرایط سخت زندگی، تعدیل کردن آن شـــرایط و بیرون آمدن از بحران بدون آسیب رساندن به خود یا دیگری است.
تحقیقات (رونن، 2021) نشان داده است که در حالی که به نظر می رسد افراد به طور طبیعی از تاب آوری استفاده می کنند، این رفتارها را نیز می توان آموخت که شامل موارد زیر است:
- یافتن هدف
- ایمان داشتن به خود
- توسعه یک شبکه اجتماعی
- استقبال از تغییر
- خوشبین بودن
- فرد پویایی باشید و خود را بسازید
- توسعه مهارت های حل مسئله
- تعیین اهداف
- اقدام کردن
- متعهد شدن به ایجاد مهارت در طول زمان
1. انسان هدفمندی باشید و در خود حس هدف داشتن ایجاد کنید.
یافتن حس هدفگذاری می تواند به شما کمک کند تا در چالش های زندگی معنا پیدا کنید. به جای اینکه از مشکلات خود دلسرد شوید، با یک هدف مشخص، انگیزه بیشتری خواهید داشت تا از تجربیات گذشته درس بگیرید و به راه خود ادامه دهید.
نمونه هایی از اهداف عبارتند از:
- ایجاد سیستم پشتیبانی از عزیزان
- صدای یک جنبش اجتماعی بودن
- رهبری یک سبک زندگی سالم
- آشنایی با فرهنگ های مختلف
- ایجاد هنر یا موسیقی
- خدمت به جامعه
در مواجهه با مشکلات عاطفی – مانند مرگ یکی از عزیزان یا پایان یک رابطه – یافتن حس هدف داشتن می تواند در بهبودی شما بسیار مهم باشد. این ممکن است به معنای درگیر شدن در جامعه، پرورش معنویت خود یا شرکت در فعالیت هایی باشد که برای شما معنادار است.
2. به توانایی های خود ایمان داشته باشید.
داشتن اعتماد به توانایی خود برای مقابله با استرس های زندگی می تواند نقش مهمی در انعطاف پذیری داشته باشد. اعتماد به نفس بیشتر نسبت به توانایی های خود، از جمله توانایی شما در پاسخ به بحران و مقابله با آن، راهی عالی برای ایجاد انعطاف پذیری برای آینده است.
به جملات یا باورهای منفی در ذهن خود گوش دهید. هنگامی که آنها را می شنوید، بلافاصله تمرین کنید که آنها را با موارد مثبت جایگزین کنید، مانند “من می توانم این کار را انجام دهم”، “من یک دوست/مادر/شریک بینظیر هستم” یا “من در کارم عالی هستم.”
تحقیقات نشان داده است که عزت نفس شما نقش مهمی در مقابله با استرس و بهبودی از رویدادهای دشوار دارد.
3. یک شبکه اجتماعی قوی ایجاد کنید.
داشتن افرادی که بتوانید به آنها اعتماد کنید بسیار مهم است. داشتن افراد دلسوز و حامی در اطراف شما به عنوان یک عامل محافظتی در مواقع بحران عمل می کند. در حالی که صرفا صحبت کردن در مورد یک موقعیت با یک دوست یا یکی ازعزیزان، مشکلات شما را از بین نمی برد، به شما این امکان را می دهد که احساسات خود را به اشتراک بگذارید، حمایت دریافت کنید، بازخورد مثبت دریافت کنید و راه حل های ممکن برای مشکلات خود بیابید.
4. تغییر را در آغوش بگیرید.
انعطاف پذیری بخش اساسی تاب آوری است. با یادگیری نحوه سازگاری بیشتر، برای پاسخگویی در هنگام مواجهه با بحران زندگی مجهزتر خواهید بود. افراد انعطاف پذیر اغلب از این رویدادها به عنوان فرصتی برای حرکت در مسیرهای جدید استفاده می کنند. در حالی که برخی از افراد ممکن است توسط تغییرات ناگهانی له شوند، افراد بسیار انعطاف پذیر قادر به سازگاری و پیشرفت هستند.
5. خوشبین باشید.
خوش بین بودن در زمان بحرانی می تواند دشوار باشد، اما حفظ چشم انداز امیدواری بخش مهمی از انعطاف پذیری است. چیزی که با آن سر و کار دارید ممکن است دشوار باشد، اما مهم است که نسبت به آینده ای روشن امیدوار و مثبت بمانید.
مثبت اندیشی به معنای نادیده گرفتن مشکل به منظور تمرکز بر نتایج مثبت نیست. این به معنای درک این است که شکستها موقتی هستند و شما مهارتها و تواناییهای لازم برای مبارزه با چالشهایی را دارید که با آنها روبرو هستید.
6. فرد پویایی باشید و خود را بسازید.
وقتی استرس دارید، نادیده گرفتن نیازهای خود بسیار آسان است. از دست دادن اشتها، نادیده گرفتن ورزش و نخوابیدن کافی، همگی واکنش های رایج به یک موقعیت بحرانی هستند. در عوض، حتی زمانی که مشکل دارید، روی ایجاد مهارت های خودپروری خود تمرکز کنید. برای فعالیت هایی که از آنها لذت می برید وقت بگذارید.
با مراقبت از نیازهای خود، می توانید سلامت و انعطاف پذیری کلی خود را تقویت کنید و برای رویارویی با چالش های زندگی کاملاً آماده باشید.
7. مهارت های حل مسئله را توسعه دهید.
تحقیقات نشان میدهد که افرادی که قادر به ارائه راهحلهایی برای یک مشکل هستند، در مقایسه با افرادی که نمیتوانند راهحلی برای مشکلات بیابند، با استرس بیشتری کنار میآیند. هر زمان که با چالش جدیدی روبرو میشوید، فهرستی سریع از برخی از راههای بالقوه تهیه کنید. شما می توانید مشکل را حل کنید.
استراتژی های مختلف را آزمایش کنید و روی ایجاد یک راه منطقی برای حل مشکلات رایج تمرکز کنید. با تمرین مهارت های حل مسئله به طور منظم، برای مقابله با چالش های جدی آماده خواهید شد.
8.اهدافتان را تعیین کنید.
شرایط بحرانی دلهره آور است. حتی ممکن است غیرقابل حل به نظر برسند. افراد تاب آور می توانند این موقعیت ها را به شیوه ای واقع بینانه ببینند و سپس اهداف معقولی برای مقابله با مشکل تعیین کنند.
وقتی متوجه شدید که تحت تأثیر یک موقعیت قرار گرفته اید، یک قدم به عقب بردارید و به سادگی آنچه را که پیش روی شماست ارزیابی کنید. راه حل های ممکن را به شکل اهداف کلی بنویسید و سپس آنها را به مراحل قابل مدیریت تقسیم کنید.
9. اقدام کنید.
صرفاً انتظار برای برطرف شدن یک مشکل به خودی خود، بحران را طولانی تر می کند. در عوض، فوراً شروع به کار برای حل مشکل کنید. در حالی که ممکن است هیچ راه حل سریع یا ساده ای وجود نداشته باشد، می توانید گام هایی را در جهت بهبود وضعیت و استرس کمتر بردارید.
به جای اینکه از مقدار کاری که هنوز باید انجام شود دلسرد شوید، روی پیشرفتی که تاکنون انجام داده اید و برنامه ریزی گام های بعدی خود تمرکز کنید.
کار کردن فعال بر روی راه حلها همچنین به شما کمک می کند تا کنترل بیشتری داشته باشید. به جای اینکه فقط منتظر اتفاقات باشید، فعال بودن به شما این امکان را می دهد که به تحقق اهداف خود کمک کنید.
10. روی مهارتهای خود کار کنید.
ایجاد انعطاف پذیری ممکن است به زمان نیاز داشته باشد، بنابراین اگر هنوز برای کنار آمدن با رویدادهای مشکل ساز تلاش می کنید، ناامید نشوید. همه می توانند تاب آور بودن را بیاموزند و این شامل هیچ مجموعه خاصی از رفتارها یا اعمال نیست. تاب آوری می تواند به طور چشمگیری از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
روی تمرین این مهارتها و همچنین ویژگیهای مشترک افراد تابآور تمرکز کنید، اما به یاد داشته باشید که بر روی نقاط قوت موجود خود نیز بسازید.
کیفیت تابآوری باعث بهبود کیفیت زندگی افراد میشود. مردم انعطاف پذیری نشان می دهند زیرا نمی توانند شکست را هضم کنند. شکست به عنوان انگیزه ای برای آنها برای رسیدن به اهدافشان عمل می کند.
روان شناسان معتقدند افراد تاب آور پس از یک اتفاق ناگوار و سخت یا وقوع بحران سریع تر از دیگران خود را پیدا می کنند و به روتین عادی زندگی بازمی گردند. تغییرات ناگهانی زندگی، بلایای طبیعی، مرگ عزیزان، شکســـت عاطفی، از دست دادن شغل، شکست تحصیلی، مالی و نظیر آن، همه نمونه هایی است که می تواند در زندگی بحران ایجاد کند؛ اما فرورفتن در بحران یا عبور ســـالم از آن در گرو آن اســـت که به کیفیت یا کمیت تابآوری ربط دارد و اینکه از چه مهارت هایی برخوردار هستیم. اگر شما یکی از آنها هستید برای برگشت به زندگی عادی تلاش کنید حتما نتایج خوبی خواهید گرفت.